Stampa storika

Fil-Greċja tal-qedem, il-protezzjoni tal-belt kienet simbolikament żgurata minn statwetta tal-injam tal-alla Pallas Athena, li skont il-leġġenda kienet inġarret minn Troja. Aktar tard, it-terminu palladju beda jintuża għal xbihat jew riljevi li kellhom funzjoni ta' protezzjoni. Ir-riljiev tal-metall tal-Verġni Marija ma' Ġesù Bambin, li skont it-tradizzjoni kien ivvjaġġa minn San Metodju permezz ta' Santa Ludmila sa San Venceslav, kien meqjum bħala oġġett b'qawwa speċjali ta' protezzjoni, u n-nies bdew isejħulu l-Palladju tal-art Ċeka. Dan sar mudell għal bosta xbihat Gotiki, fosthom ukoll il-Madonna ta' San Vitu. Kopja fidila tiegħu, miżbugħa bit-tempera fuq tliet twavel ta' arżnu Alpini miksija b'kanvas tal-qanneb, kienet proprjetà wkoll tal-lixxatur tal-ġebel prezzjuż Dionysio Miseroni. L-istampa kienet esposta fuq daru fil-kantuniera tal-Pjazza tal-Belt il-Qadima u t-triq Železná, u waqt l-assedju Żvediż tal-1648 il-Pragiżi talbu quddiemha għas-salvazzjoni tal-belt. Il-burgmastru Mikuláš František Turek ze Strumfeldu a Rosenthalu kien iġorrha tul il-ħitan u fuq il-Pont ta' Karlu biex iħeġġeġ lid-difensuri. Wara l-konklużjoni tal-paċi, il-Pragiżi attribwew ir-rebħa tagħhom lill-interċessjoni tal-Verġni Marija.

Il-kolonna nbniet bejn l-1650 u l-1652 bl-appoġġ tal-Imperatur Ferdinand III., li kien jaraha bħala offerta votiva għal „id-difiża u l-ħelsien tal-belt“. Id-dekorazzjoni skulturali tmexxiet minn Jan Jiří Bendl, l-ewwel skultur Barokk Ċek kbir. Ix-xogħol tiegħu jappartjeni fost l-eqdem opri Barokki fl-artijiet Ċeki. Fl-istess ħin, din il-kolonna saret l-ewwel kolonna Marjana fil-Boħemja. Inbniet fuq il-post fejn fl-1632 suldati Sassoni, wara l-okkupazzjoni ta' Praga, profanaw b'mod goff il-Palladium li kienu serqu minn Stará Boleslav.

Kemm malajr u b'liema serjetà nbdiet il-kostruzzjoni tidher mill-entrata tal-22 ta' April 1650 fil-ktieb memorjali tal-Belt il-Qadima ta' Praga. Id-dokument jirreġistra d-deċiżjoni tal-kunsill tal-belt, li fdiet lil Dionýs Misseroni, amministratur importanti tal-kollezzjonijiet irjali, bis-superviżjoni tal-kostruzzjoni. Il-ġebla fundamentali tqiegħdet diġà fis-26 ta' April 1650. L-entrata tiddikjara espliċitament li l-kolonna qed tinbena bħala ringrazzjament għas-salvazzjoni tal-belt – jiġifieri mhux biss bħala xogħol artistiku, imma bħala espressjoni ta' memorja kollettiva u gratitudni spiritwali. L-immaġni marbuta mal-interċessjonijiet għas-salvazzjoni tal-ħajjiet taċ-ċittadini ta' Praga li kienu jiddefendu tqiegħdet fl-ispazju sagru fin-nofs tal-kolonna. F'dan il-kolonna Marjana ta' Praga tiddistingwi ruħha b'mod sinifikanti mill-kolonni Marjani eqdem fit-tramuntana tal-Alpi – dak ta' Munich fil-pjazza Marienplatz (1638) u dak ta' Vjenna fil-pjazza Am Hof (1647), li jqegħduha f'kategorija unika bħala kolonna Marjana.

Matul l-assedju Prussjan ta' Praga fl-1757, balla kanun laqtet l-anġlu li kien qiegħed jisħaq ix-xitan, u kissret din l-istatwa. Postha ttieħed fis-seklu dsatax minn sostitut modern, iżda waqt il-bidla tal-kapitel Korinzju minħabba l-erożjoni tiegħu, waqa' fuqha travu mill-iskaffalatura tal-injam u għamilha ħsara serja. Il-kolonna Marjana baqgħet fil-Pjazza tal-Belt il-Qadima għal 268 sena, sa nhar it-3 ta' Novembru 1918, meta ġiet imwaqqa' minn folla. Din imbagħad marret fuq il-Pont ta' Karlu bl-intenzjoni li twaqqa' wkoll l-istatwi hemm fil-Vltava, iżda il-gwardja armata żammha milli tagħmel dan. L-atmosfera tal-ewwel jiem tar-repubblika proklamata kienet mimlija bl-ewforija, iżda wkoll b'sentimenti kontra l-Kattoliċiżmu. Ftit wara t-twaqqigħ tal-kolonna Marjana bdew l-ewwel tentattivi ta' restawr, immexxija l-aktar minn assoċjazzjonijiet Kattoliċi. Dawn l-inizjattivi madankollu fallew, minħabba li r-rappreżentanza politika tal-ewwel repubblika kienet qawwija kontra l-Knisja u d-dibattitu pubbliku kien imtaqqal minn miti storiċi. Dawn il-miti aktar tard saru l-bażi tal-propaganda Komunista kontra l-Knisja, li amplifikathom aktar.

Ir-restawr tal-kolonna Marjana fis-seklu wieħed u għoxrin kien ikun straordinarjament impenjattiv anki mingħajr dawn il-piżijiet storiċi. Kien jeħtieġ kombinazzjoni ta' ġbir b'attenzjoni ta' dokumenti u ritratti storiċi, riċerka arkeoloġika, kejl u kalkoli statiċi moderni. Il-pjanisti u r-restawraturi użaw frammenti ppreservati maħżuna fil-Lapidarium tal-Mużew Nazzjonali, tpinġiet qodma, deskrizzjonijiet u ritratti tal-perjodu. Kull dettall kellu jiġi rikkostruwit b'massimu ta' fedeltà - mill-proporzjonijiet sal-istruttura superfiċjali. It-teknoloġija moderna ippermettiet li tinstab sostitut xierqa għall-arenarja oriġinali minn ġelieden mitfija, filwaqt li t-tradizzjonijiet tas-snajja tal-ħaġar u tal-iskultura assiguraw li l-forma finali tikkorrispondi fedelment mal-oriġinal Barokk.

Il-kolonna Marjana llum tieqaf mhux biss bħala tifkira tal-pjetà Barokka, iżda wkoll bħala xhieda tal-għeruq profondi tagħha fl-istorja ta' Praga. L-istorja tagħha tgħaqqad id-devozzjoni Marjana medjevali, l-arti Barokka, l-avvenimenti dramatiċi tas-snin 1632, 1648, 1757 u 1918 u l-isforz għar-restawr tal-memorja nazzjonali, li ma txxekkilx aktar miċ-ċensura Komunista. Il-kolonna Marjana llum tieqaf mill-ġdid bħala simbolu ta' kontinwità tal-valuri, ibbażat fuq il-ħsieb Grieg, il-liġi Rumana u l-etika Kristjana, li anki l-orruri li mmarkaw is-seklu kollu għoxrin ma setgħux jiksruha.